Westfriese families
Wapen van West-Friesland
 

Kwartaalbladen » 1967 (jaargang 8) » No. 1 » pagina 8-12

Noordholland in het Franse archief

In het Rijksarchief te Haarlem berust een deel dat betrekking heeft op de provincie Noordholland van het zgn. Franse archief. Dit zijn de archieven van de overheidsambtenaren uit de Franse tijd, in het bijzonder uit de laatste jaren van die periode, toen ons land door Napoleon bij Frankrijk was ingelijfd. De Franse administratie was ver op voor bij de onze. Bij hen was een duidelijke scheiding gemaakt van Kerk en Staat; de overheidsadministratie was modern en werd vanuit een centraal punt, Parijs, geleid zodat de noodzakelijke eenheid hierdoor verzekerd was. In ons land waren het merendeels Franse ambtenaren die in de laatste jaren. van die periode, vooral tussen 1810 en 1813, probeerden alles op Franse manier te administreren. Ze zijn daarin niet geheel geslaagd want ze konden met die Nederlandse namen en die vele kleine dorpen en gehuchten niet zo goed overweg. Hierover zou meer te vertellen zijn evenals over de latere rondzwervingen van dit Franse archief, maar het gaat voor ons over de mensen in hun doen en laten uit die periode. Een vroegere Rijksarchivaris te Haarlem, die een catalogus van dit archief heeft samengesteld, zegt in zijn inleiding "het administratie-kunnen van de Franse ambtenaren dwingt bewondering af" en dit zegt genoeg.

Naast enkele andere delen (o.a. de eerste volkstelling, alleen van de mannelijke bewoners) hebben wij met belangstelling enkele aantekeningen gemaakt uit de bundel 493 die als titel draagt: "Lister des cent plus imposés" dus de honderd hoogst aangeslagenen. Ongetwijfeld zal dit in verband staan met de Garde d'Honneur, een elite-corps, waarin alleen de rijksten mochten dienen onder de vanen van Napoleon. Die "eer" werd alleen aan de hoogst aangeslagenen gegund.
Wij hebben hier op het oog de lijst van 9 juni 1812 waarin opgave gedaan wordt door de plaatselijke ambtenaren van de hoogst aangeslagenen, vermeld met achtereenvolgens woonplaats, naam, datum van geboorte, gehuwd of niet, aantal kinderen en het bedrag van de aanslag. Deze lijst geeft ons zeer welkome gegevens over de rijkste bewoners. Van velen zijn nog nazaten ter plaatse of elders woonachtig, zodat voor ons doel deze gegevens van betekenis zijn. Ze luiden aldus:

 

geboren          gehuwd aant. kind. bedrag bel.
Hoorn
Frederik Alewijn
Cornelis Bronkhorst
Hendrik Carbasius
Jan Wimmen Huidecoper
Gerbr. v. Bredenh. de Vicq

15-5-1741
1-3-1759
1-3-1761
26-1-1769
21-6-1736

ja
ja
ja
ja
wedn.

5

2
1
3

2179,58
919,20
675,95
774,65
3765,20
Broek (in Waterland)
Jan Baltus Bakker
Baltus Bakker
Klaas Hz. Bakker
Harmen Bakker
Dirk W. Ditmarsch

1-2-1767
31-7-1746
7-4-1776
17-10-1754
16-1-1759

ja
wedn.
ja
ja
ja

8
3

7

1302,02
1029,54
674,61
620,11
831,55
Nieuwe Niedorp
Pieter Nic. Bakker
Jan Gerhard Kant
Pieter Vetman

24-1-1749
8-12-1751
30-11-1768

ja
ja
ja


4
6

828,79
1856,70
869,12
Uitgeest
Cornelis Bakker
Frederik Bak
Dirk Beugel
Teunis Brasser
Albert Kooi
Cornelis Meyne
Claas Muis

22-5-1781
18-4-1763
10-11-1749
15-2-1767
13-6-1756
16-10-1763
4-9-1754

ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja

1
7
2
3
4
4
6

807,31
893,12
768,83
1695,87
740,60
1617,93
784,21
Schagen
Corn. Barsingerhorn
Arie Houvast
Jan de Vries
Pieter Walling
Klaas Zomerdijk

21-7-1754
17-6-1766
1-3-1775
22-7-1764
31-8-1743

ja
ja
ja
wedn.
ja

4
2

2
1

1139,42
1048,28
812,08
943,55
1048,64
Ursem
Pieter Beets

23-4-1749

wedn.

835,96
Beemster
Jacq. Beets
Jan van Bleiswijk
Cornelis Brak
Hermen Bronkhorst
Corn. Chaiseman
Jacques Collis
Jan v. Goor Hinlopen
Henri Hoefkens
Jan Kooi
Nicolaas Kunst
Jan Oudejans
Jan Smit
Wouter Luitjes Vis
Cornelis Zilver

12-9-1746
13-7-1741
12-3-1775
27-7-1764
16-12-1740
18-2-1759
5-4-1753
23-11-1758
11-4-1772
1757
1-3-1775
2-1-1744
22-7-1743

wedn.
ja
ja
ja
ja
celib.
wedn.
ja
ja
ja
ja
wedn


2

6
5


2
4
5
1
4
2


2 836,31
863,44
909,09
708,93
891,28
1108,34
893,16
2238,90
1442,02
1462,74
933,16
700,44
1049,30
Hoogwoud
Dirk Best
Corn.de Jong
Pieter Klaver

15-2-1762
20-5-1774
29-1-1739

ja
ja
ja

6
8
1

899,28
931,11
933,44
Sint Maarten
Jan Bleecker
Dirk Klos
Jacob Zat

20-11-1754
6-10-1773
24-8-1769

ja
ja
ja

4
1
1

1183,91
731,96
858,    
Huiswaard
Pieter Blom

16-12-1762

ja

1

812,17
Enkhuizen
Hugo van Bleiswijk

1-1-1740

wedn.


775,48
Zijpe
Joachim Blaauboer
Cornelis Vader
Jacob Volder

7-4-1766
12-4-1764
2-1-1768

ja
ja
ja

8
8
3

974,19
706,03
745,34
Purmer
Jan Maartens Boel
Cornelis Middel
Jan Visser

1782
31-12-1751
2-2-1743

ja
ja
ja

2
3
5

769,??
771,60
2089,09
Wieringerwaard
Jan Buy
Pieter Geel
Abraham Groot
Cornelis Hekel
Jan Cornz. Veer
Arien Heinstman
Floris Heinstman
Cornelis Horn
Abraham Kaart
Jacob Kos
Jan Pronk
Jan Schoorl
Gerrit Smits
Maarten Vetman
Jan Wit
Jacob Waayboer

2-11-1767
26-11-1769
25-5-1775
17-8-1754
8-11-1766
15-12-1765
7-8-1769
10-2-1769
4-6-1760
12-3-1762
11-2-1770
8-10-1769
11-3-1761
4-3-1757
13-3-1773
15-5-1758

ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
wedn.
ja
ja
ja
ja
ja
ja


6
4
3
1
4
2
6
8
4
5
3

4
1
3

1819,83
838,64
755,28
851,82
1348,    
1637,44
783,46
1549,42
770,56
884,    
804,24
792,26
804,24
1293,50
905,86
2453,86
Edam
Antoine Conijn
Pieter Costerus
Jacob Teengs
Tade de Vries

12-11-1764
2-9-1734
13-4-1748
14-6-1768

ja
ja
ja
ja

2
5
3
1

1437,51
1087,02
718,24
688,24
Monnikendam
Willem Costerus

1-3-1786

ja


1002,25
Tessel
Jacob Dykman

16-11-1780

ja

2

866,55
Heilo
Cornelis Foreest
Jacq. Fraisenet
Christ. Henri Frankenstein
Klaas Louw. Groot
Reinier Kraakman

ja

ja


1




5835,83
722,30
884,08
759,11
987,99
Zaandam
Pieter François d. Graaf
Engel v.s. Stad


1776



1428,94
1039,76
Crommenie
Pieter Groot

ja


890,95
Wognum
Arie Groot
Nicolaas Jz Kommandeur
Pieter Cz Kommandeur
Claas Peereboom

28-1-1768
30-7-1752
19-11-1734
21-11-1749

ja
ja
wedn.
ja

5

5
5

1041,08
797,84
867,41
1018,74
Rinegom
Reinier Groot
Arie Volking

2-2-1757
18-12-1768

ja
ja

6
2

1749,33
881,23
Schermerhorn
Klaas de Heer

7-5-1773

ja

4

929,26
Sijbekarspel
Corn. Jz. Karmis
Claas Winkel

10-1-1759
28-10-1769

ja
ja

6
7

963,86
711,05
Egmond
Jan Kraakman
Wouter Opdam
Teunis Planteid
Joachim Veenhuizen

2-9-1739
6-5-1758

11-11-1738

ja
ja
ja
ja

6
3

3

2942,82
1516,76
910,42
942,95
Barsingerhorn
Machiel Leek

1761

ja

2

1221,39
Heemskerk
Klaas Kz. Limmen

26-7-1783

ja

4

925,18
Oosthuizen
Pieter Louwen

6-2-1772

ja

4

879,33
Heemskerk
Willem Rendorp

6-9-1769

ja

6

3238,40
Warmenhuizen
Willem Sevenhuysen
13-8-1748
ja

5

705,39
Schellinkhout
Jacob Pz. Smit

4-2-1743

wedn.

2

965,67
Abbekerk
Jan Spaander

20-9-1752

ja

2

752,04
Beverwijk
Crist. Stamphuis



4400,45
Winkel
Jan Stromer

1776

ja

3

801,34
Alkmaar
Johan du Tour

22-6-1747

ja

3

1065,35
Venhuizen
Pieter Vriend

26-2-1770

ja

9

772,51
Hoogkarspel
Pieter v. d. Willigen

10-12-1765

ja

1

681,97

Bij vergelijking van deze lijst met die van 1811 en 1813 valt het op dat er steeds andere gegevens worden opgesomd. Blijkbaar was men niet geheel zeker van de opgave en men kan deze dus niet als volkomen betrouwbaar beschouwen. Wij zijn al dankbaar dat wij hierdoor een indruk krijgen hoe het toen met de gegoedheid - het betreft blijkbaar de inkomstenbelasting - gesteld was.
Zonder er verdere conclusies aan te verbinden, is het zeer opvallend dat de Wienrigerwaard en de Beemster het grootste aantal hoogstaangeslagenen bezaten in de wijde omgeving. Het kan niet anders of de tijd van Napoleon was een "gouden" tijd voor de grote veehouders en akkerbouwers: het continentale stelsel heeft zeer sterk in hun voordeel gewerkt.


© 1954-2017 | Westfriese Families | E-mail | Sitemap
"Die zijn voorgeslacht niet eert, is zijn eigen naam niet weerd."

Westfries Genootschap