Westfriese families
Wapen van West-Friesland
 

Artikelen » WFON

Schoolmeesters en hun salarissen aan het eind van de zestiende eeuw
(WFON 1972, pagina 70)

« Vorige pagina | Volgende pagina »

Een minder bekende bron, die gegevens over schoolmeesters kan opleveren, wordt gevormd door de archieven van de classes. Tot goed begrip diene, dat men in de Nederlandse Hervormde Kerk onder een classis verstaat een combinatie van in elkaars nabijheid gelegen kerkelijke gemeenten om te bereiken, dat het bestuur doeltreffend wordt uitgeoefend. Vooral in vroeger tijd hadden de classes als hoofdzaak te waken voor de zuiverheid van de leer: 'De ware Gereformeerde religie', en dit in alle facetten. Voor het onderwijs betekende dit o.a. dat zij er op moesten toezien, dat de schoolmeesters de schoolordonnanties nauwgezet nakwamen.
Als uitvloeisel van de bovenomschreven taak zijn in het archief van de classis Edam voor een belangrijk gedeelte de namen te achterhalen van de schoolmeesters, met hun standplaatsen, en wel van 1598-c. 1814. Tot het gebied van de classis Edam behoren in de eerste plaats de steden Edam, Monnickendam en Purmerend. Verder behoort hiertoe het platteland, begrensd door Oudendijk in het noorden, de Zuiderzee (echter wel met het eiland Marken) in het oosten, Durgerdam in het zuiden en Purmerland-de Beemster in het westen en noord-westen.
Reeds in de middeleeuwen was er in Waterland sprake van onderwijs. Vóór 1429 bezat te Broek in Waterland Hendrik Hekerlinck het kosterambt en de school. Deze stierf in genoemd jaar en werd toen opgevolgd door Jan Lost. Een en ander is voor een plattelandsplaats stellig vooruitstrevend te noemen. Te Purmerend horen we reeds c. 1350 van een school, te Monnickendam in 1566, te Edam in 1568, en op Marken toch ook altijd nog in 1582. 1)
De zaak van het onderwijs ging de classis Edam al eerder ter harte dan in het genoemde jaar 1598. In de 'Handelingen' van de vergadering van de classis van 13 mei 1596 vraagt men zich af of het geen aanbeveling verdient aan de Staten van Holland te vragen een ordonnantie uit te vaardigen om te bereiken, dat de scholen van goede schoolmeesters worden voorzien. 2)
De schoolmeesters uit het gebied van de classis Edam werden opgeroepen tijdens de vergadering van 20 juli 1598 een verklaring te komen ondertekenen. Na mededeling, wie tot voorzitter en scriba van de vergadering zijn benoemd, en wie door ziekte of uitstedigheid afwezig zijn, luiden de artikelen van de 'Handelingen' als volgt:
'Sijn nae luijdt der voergaender resolutie verschenen die schoelmesters onder onsen classe sorterende om te onderteijckenen tgene volght aengaende de schoelen ende het beleijdt van dijen; alles berustende op de authorisatie, den classi van den Edele Heeren Staten verlendt. Ten eersten sullen sij verclaren oprechtelijck, dat sij voer recht houden ende geloven die Catholijcke Gereformeerde religie hier nu ter tijt in den lande opentlijck in gebruijck wesende, ende dat sij haer tot des selven gehoor wijllen continuerlijck begeven als den genen toecompt, die de selve van herten prijsen ende haer zalicheijt daer inne bekennen.

« Vorige pagina | Volgende pagina »


© 1954-2019 | Westfriese Families | E-mail | Sitemap
"Die zijn voorgeslacht niet eert, is zijn eigen naam niet weerd."

Westfrieslanddag 2019